มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตหนองคาย
TH
← ฐานข้อมูลงานวิจัยทั้งหมด
งานวิจัย ทุนวิจัย พ.ศ. 2569 MCU RS 800769309 เผยแพร่แล้ว

พิธีกรรมและความเชื่อเรื่องพญานาคกับการเมืองเชิงสัญลักษณ์ในจังหวัดหนองคาย

Rituals and Beliefs Concerning the Naga and Symbolic Politics in Nong Khai Province

เผยแพร่ 23 July 2026 · ศูนย์วิจัยพุทธศาสตร์นาคินทร์

บทคัดย่อ

การวิจัยเรื่องนี้มีวัตถุประสงค์คือ ๑) เพื่อศึกษารูปแบบพิธีกรรมและความเชื่อเรื่องพญานาคที่ปรากฏในพื้นที่จังหวัดหนองคาย ๒) เพื่อวิเคราะห์ความหมายเชิงสัญลักษณ์ของพญานาคที่สะท้อนผ่านพิธีกรรมและกิจกรรมทางสังคมการเมือง และ ๓) เพื่อศึกษาบทบาทของความเชื่อเรื่องพญานาคในการสร้างอัตลักษณ์และความชอบธรรมทางการเมืองของท้องถิ่นจังหวัดหนองคาย เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพจากเอกสาร การสัมภาษณ์เชิงลึก และการสังเกตแบบมีส่วนร่วมจากผู้ให้ข้อมูลสำคัญ ๒๕ รูป/คน

ผลการวิจัยพบว่า ๑) ความเชื่อเรื่องพญานาคมีพัฒนาการจากตำนานลุ่มน้ำโขงและอิทธิพลพระพุทธศาสนา ถ่ายทอดผ่านพิธีบวงสรวง การขอพร การแก้บน และเทศกาลออกพรรษาบั้งไฟพญานาค ๒) พญานาคมีความหมายเชิงสัญลักษณ์หลากหลายมิติทั้งผู้พิทักษ์พระพุทธศาสนา ความศักดิ์สิทธิ์ ความอุดมสมบูรณ์ และภูมิปัญญาท้องถิ่น สะท้อนในงานสถาปัตยกรรม พื้นที่สาธารณะ และกิจกรรมวัฒนธรรม ๓) ความเชื่อเรื่องพญานาคเป็นทุนทางวัฒนธรรมและทุนเชิงสัญลักษณ์สำคัญในการสร้างอัตลักษณ์ “เมืองพญานาค” การขับเคลื่อนนโยบายท่องเที่ยวและเศรษฐกิจวัฒนธรรม และการสร้างความชอบธรรมขององค์กรท้องถิ่น โดยสังเคราะห์เป็นองค์ความรู้ “NAGA-S Model”

Abstract

This qualitative study investigated Naga rituals and beliefs, analyzed their symbolic socio-political meanings, and examined their role in constructing local identity and political legitimacy in Nong Khai Province based on documentary research, participant observation, and in-depth interviews with 25 monks and laypersons.

The study reveals how Naga myths, worship rituals, public landmarks, and the End of Buddhist Lent Naga Fireball festival shape Nong Khai’s identity as the “City of the Naga” while serving as cultural and symbolic capital for local governance, tourism policy, and community cohesion—synthesized into the “NAGA-S Model.”

ข้อมูลประกอบโครงการ

  • รหัสทุนวิจัย: MCU RS 800769309
  • ปีงบประมาณ: พ.ศ. ๒๕๖๙
  • ทุนอุดหนุนการวิจัย: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตหนองคาย
  • วันเสร็จสมบูรณ์: ๒๓ กรกฎาคม ๒๕๖๙

เอกสารเผยแพร่และไฟล์ประกอบงานวิจัย

รวมเอกสารทั้งหมด 1 ไฟล์ สามารถเปิดดูตัวอย่างหรือดาวน์โหลดเพื่อการศึกษาและอ้างอิง

  • PDF
    รายงานการวิจัยฉบับสมบูรณ์ (MCU RS 800769309)
    รายงานวิจัยฉบับสมบูรณ์ 5 MB
    ดาวน์โหลด

รูปแบบการอ้างอิง (APA)

พระครูสุตสารบัณฑิต (จำนงค์ สิริวณฺโณ/ผมไผ), ดร., ดร.มุจจรินทร์ ทัศดรกุลพัฒน์. (2569). พิธีกรรมและความเชื่อเรื่องพญานาคกับการเมืองเชิงสัญลักษณ์ในจังหวัดหนองคาย. หนองคาย: ศูนย์วิจัยพุทธศาสตร์นาคินทร์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตหนองคาย. https://nknbrc.mcu.ac.th/?nk_research=25691308

เราใช้คุกกี้เพื่อพัฒนาประสิทธิภาพ และประสบการณ์ที่ดีในการใช้เว็บไซต์ของคุณ คุณสามารถศึกษารายละเอียดได้ที่ นโยบายความเป็นส่วนตัว

คุณสามารถเลือกการตั้งค่านี้โดยเปิด/ปิด คุกกี้ในแต่ละประเภทได้ตามความต้องการ ยกเว้น คุกกี้ที่จำเป็น

คุกกี้ที่จำเป็น (Necessary Cookies) ช่วยให้เว็บไซต์ทำงานได้อย่างถูกต้องและปลอดภัย ไม่สามารถปิดการใช้งานได้
คุกกี้เพื่อการวิเคราะห์ (Analytical Cookies) ช่วยให้เราวิเคราะห์พฤติกรรมการใช้งานเพื่อนำมาปรับปรุงเว็บไซต์ให้ดียิ่งขึ้น
คุกกี้เพื่อการตลาด (Marketing Cookies) ใช้เพื่อนำเสนอโฆษณาและเนื้อหาที่ตรงกับความสนใจของคุณ
Privacy Overview

This website uses cookies so that we can provide you with the best user experience possible. Cookie information is stored in your browser and performs functions such as recognising you when you return to our website and helping our team to understand which sections of the website you find most interesting and useful.