มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตหนองคาย
TH
← ฐานข้อมูลงานวิจัยทั้งหมด
งานวิจัย ทุนวิจัย พ.ศ. 2569 MCU RS 800769306 เผยแพร่แล้ว

พุทธนวัตกรรมบูรณาการเพื่อส่งเสริมการรู้เท่าทันสื่อสังคมออนไลน์ของกลุ่มผู้สูงอายุในจังหวัดหนองคาย

Integrated Buddhist Innovation for Enhancing Social Media Literacy among the Elderly in Nong Khai Province

เผยแพร่ 23 July 2026 · ศูนย์วิจัยพุทธศาสตร์นาคินทร์

บทคัดย่อ

การวิจัยเรื่องนี้มีวัตถุประสงค์คือ ๑) เพื่อสำรวจและวิเคราะห์ระดับการรู้เท่าทันสื่อสังคมออนไลน์ของกลุ่มผู้สูงอายุในจังหวัดหนองคาย ๒) เพื่อพัฒนาทักษะการรู้เท่าทันสื่อสังคมออนไลน์และการจัดการความเครียดด้วยการบูรณาการหลักสติและโยนิโสมนสิการ และ ๓) เพื่อนำเสนอผลการพัฒนาพุทธนวัตกรรมบูรณาการเพื่อส่งเสริมการรู้เท่าทันสื่อสังคมออนไลน์ของกลุ่มผู้สูงอายุในจังหวัดหนองคาย เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพจากเอกสาร การสัมภาษณ์เชิงลึก และการสังเกตแบบมีส่วนร่วมจากผู้ให้ข้อมูลสำคัญ ๓๐ รูป/คน

ผลการวิจัยพบว่า ๑) ผู้สูงอายุใช้ LINE, Facebook และ YouTube เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง แต่มีความเสี่ยงต่อข่าวปลอม การหลอกลวงออนไลน์ และโฆษณาชวนเชื่อด้านสุขภาพ ๒) การบูรณาการหลักสติและโยนิโสมนสิการผ่านแนวปฏิบัติ “หยุด–อ่าน–ตรวจสอบ–ตัดสินใจ” ช่วยให้ผู้สูงอายุควบคุมอารมณ์ ตรวจสอบแหล่งข้อมูลก่อนแชร์ และลดความเครียดจากสื่อออนไลน์ได้ชัดเจน ๓) ได้พัฒนาพุทธนวัตกรรม “หนองคายโมเดล” ที่ผสานสติ โยนิโสมนสิการ และความไม่ประมาท เข้ากับทุนวัฒนธรรมลุ่มน้ำโขง คำผญา ฮีตสิบสองคองสิบสี่ ลานธรรม และเครือข่ายกัลยาณมิตรกลุ่มไลน์ประจำหมู่บ้านร่วมกับพี่เลี้ยงดิจิทัลรุ่นใหม่

Abstract

This qualitative study investigated social media literacy among older adults in Nong Khai Province, developed literacy and stress-management skills integrating mindfulness (Sati) and wise reflection (Yonisomanasikāra), and proposed an integrated Buddhist innovation based on 30 key informants.

Applying the practical guideline “Pause – Read – Verify – Decide” and the culturally grounded “Nong Khai Model”—combining Sati, Yonisomanasikāra, and Appamāda with Mekong cultural heritage, temple learning spaces, and village Kalyāṇamitta LINE support networks with youth digital mentors—transformed digitally vulnerable older adults into mindful, critical, and resilient digital citizens.

ข้อมูลประกอบโครงการ

  • รหัสทุนวิจัย: MCU RS 800769306 (รหัสโครงการ ว. 306/2569)
  • ปีงบประมาณ: พ.ศ. ๒๕๖๙
  • ทุนอุดหนุนการวิจัย: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตหนองคาย
  • วันเสร็จสมบูรณ์: ๒๓ กรกฎาคม ๒๕๖๙

เอกสารเผยแพร่และไฟล์ประกอบงานวิจัย

รวมเอกสารทั้งหมด 1 ไฟล์ สามารถเปิดดูตัวอย่างหรือดาวน์โหลดเพื่อการศึกษาและอ้างอิง

  • PDF
    รายงานโครงการวิจัยฉบับสมบูรณ์ (MCU RS 800769306)
    รายงานวิจัยฉบับสมบูรณ์ 5 MB
    ดาวน์โหลด

รูปแบบการอ้างอิง (APA)

พระครูพิศาลสารบัณฑิต, รศ.ดร., พระมหาประทีป อภิวฑฺฒโน, ผศ.ดร., รศ.ดร.สมเดช นามเกตุ, พระครูสุตคุณาลงกรณ์ ชาญณรงค์, พระมหาอธิวัฒน์ วรจกฺโก, นางสาวชญานุช เทพเสนา. (2569). พุทธนวัตกรรมบูรณาการเพื่อส่งเสริมการรู้เท่าทันสื่อสังคมออนไลน์ของกลุ่มผู้สูงอายุในจังหวัดหนองคาย. หนองคาย: ศูนย์วิจัยพุทธศาสตร์นาคินทร์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตหนองคาย. https://nknbrc.mcu.ac.th/?nk_research=25691306

เราใช้คุกกี้เพื่อพัฒนาประสิทธิภาพ และประสบการณ์ที่ดีในการใช้เว็บไซต์ของคุณ คุณสามารถศึกษารายละเอียดได้ที่ นโยบายความเป็นส่วนตัว

คุณสามารถเลือกการตั้งค่านี้โดยเปิด/ปิด คุกกี้ในแต่ละประเภทได้ตามความต้องการ ยกเว้น คุกกี้ที่จำเป็น

คุกกี้ที่จำเป็น (Necessary Cookies) ช่วยให้เว็บไซต์ทำงานได้อย่างถูกต้องและปลอดภัย ไม่สามารถปิดการใช้งานได้
คุกกี้เพื่อการวิเคราะห์ (Analytical Cookies) ช่วยให้เราวิเคราะห์พฤติกรรมการใช้งานเพื่อนำมาปรับปรุงเว็บไซต์ให้ดียิ่งขึ้น
คุกกี้เพื่อการตลาด (Marketing Cookies) ใช้เพื่อนำเสนอโฆษณาและเนื้อหาที่ตรงกับความสนใจของคุณ
Privacy Overview

This website uses cookies so that we can provide you with the best user experience possible. Cookie information is stored in your browser and performs functions such as recognising you when you return to our website and helping our team to understand which sections of the website you find most interesting and useful.