บทคัดย่อ
การวิจัยเรื่องนี้มีวัตถุประสงค์คือ ๑) เพื่อสำรวจและวิเคราะห์ระดับการรู้เท่าทันสื่อสังคมออนไลน์ของกลุ่มผู้สูงอายุในจังหวัดหนองคาย ๒) เพื่อพัฒนาทักษะการรู้เท่าทันสื่อสังคมออนไลน์และการจัดการความเครียดด้วยการบูรณาการหลักสติและโยนิโสมนสิการ และ ๓) เพื่อนำเสนอผลการพัฒนาพุทธนวัตกรรมบูรณาการเพื่อส่งเสริมการรู้เท่าทันสื่อสังคมออนไลน์ของกลุ่มผู้สูงอายุในจังหวัดหนองคาย เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพจากเอกสาร การสัมภาษณ์เชิงลึก และการสังเกตแบบมีส่วนร่วมจากผู้ให้ข้อมูลสำคัญ ๓๐ รูป/คน
ผลการวิจัยพบว่า ๑) ผู้สูงอายุใช้ LINE, Facebook และ YouTube เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง แต่มีความเสี่ยงต่อข่าวปลอม การหลอกลวงออนไลน์ และโฆษณาชวนเชื่อด้านสุขภาพ ๒) การบูรณาการหลักสติและโยนิโสมนสิการผ่านแนวปฏิบัติ “หยุด–อ่าน–ตรวจสอบ–ตัดสินใจ” ช่วยให้ผู้สูงอายุควบคุมอารมณ์ ตรวจสอบแหล่งข้อมูลก่อนแชร์ และลดความเครียดจากสื่อออนไลน์ได้ชัดเจน ๓) ได้พัฒนาพุทธนวัตกรรม “หนองคายโมเดล” ที่ผสานสติ โยนิโสมนสิการ และความไม่ประมาท เข้ากับทุนวัฒนธรรมลุ่มน้ำโขง คำผญา ฮีตสิบสองคองสิบสี่ ลานธรรม และเครือข่ายกัลยาณมิตรกลุ่มไลน์ประจำหมู่บ้านร่วมกับพี่เลี้ยงดิจิทัลรุ่นใหม่
Abstract
This qualitative study investigated social media literacy among older adults in Nong Khai Province, developed literacy and stress-management skills integrating mindfulness (Sati) and wise reflection (Yonisomanasikāra), and proposed an integrated Buddhist innovation based on 30 key informants.
Applying the practical guideline “Pause – Read – Verify – Decide” and the culturally grounded “Nong Khai Model”—combining Sati, Yonisomanasikāra, and Appamāda with Mekong cultural heritage, temple learning spaces, and village Kalyāṇamitta LINE support networks with youth digital mentors—transformed digitally vulnerable older adults into mindful, critical, and resilient digital citizens.
ข้อมูลประกอบโครงการ
- รหัสทุนวิจัย: MCU RS 800769306 (รหัสโครงการ ว. 306/2569)
- ปีงบประมาณ: พ.ศ. ๒๕๖๙
- ทุนอุดหนุนการวิจัย: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตหนองคาย
- วันเสร็จสมบูรณ์: ๒๓ กรกฎาคม ๒๕๖๙
เอกสารเผยแพร่และไฟล์ประกอบงานวิจัย
รวมเอกสารทั้งหมด 1 ไฟล์ สามารถเปิดดูตัวอย่างหรือดาวน์โหลดเพื่อการศึกษาและอ้างอิง
-
PDF
รายงานโครงการวิจัยฉบับสมบูรณ์ (MCU RS 800769306)รายงานวิจัยฉบับสมบูรณ์ 5 MB
รูปแบบการอ้างอิง (APA)
พระครูพิศาลสารบัณฑิต, รศ.ดร., พระมหาประทีป อภิวฑฺฒโน, ผศ.ดร., รศ.ดร.สมเดช นามเกตุ, พระครูสุตคุณาลงกรณ์ ชาญณรงค์, พระมหาอธิวัฒน์ วรจกฺโก, นางสาวชญานุช เทพเสนา. (2569). พุทธนวัตกรรมบูรณาการเพื่อส่งเสริมการรู้เท่าทันสื่อสังคมออนไลน์ของกลุ่มผู้สูงอายุในจังหวัดหนองคาย. หนองคาย: ศูนย์วิจัยพุทธศาสตร์นาคินทร์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตหนองคาย. https://nknbrc.mcu.ac.th/?nk_research=25691306
